PFAS uit drinkwater filteren, kan dat?

Dit blog is ooit gestart uit verbazing over de risico’s van BPA. En dat de overheid niet ingrijpt of de burgers informeert over BPA. En toen ik de verhalen rondom PFAS op het nieuws hoorde was ik wederom verbaasd. Want de RIVM geeft op de eigen website aan dat er niet gegarandeerd kan worden dat het Nederlands kraanwater teveel PFAS bevat. En worden burgers daarover geïnformeerd? Noop.

Wat zegt de Nederlandse overheid over PFAS in drinkwater?

Wat zegt het RIVM (Rijks Instituut voor Volksgezondheid en Milieu) over PFAS?
Mensen in Nederland krijgen te veel PFAS binnen via voedsel en drinkwater. Dit blijkt uit onderzoek van het RIVM uit 2021.

Wat zegt de Nederlandse overheid over de gezondheidsrisico’s van PFAS?

Op de website van de RIVM staat: “Van PFAS is bekend dat ze schadelijke effecten kunnen hebben op de gezondheid van mensen. De stoffen kunnen bijvoorbeeld effect hebben op het immuunsysteem, op de voortplanting en ontwikkeling van het ongeboren kind. Ook kunnen PFAS een effect hebben op cholesterol in het bloed, effecten op de lever geven en nier- en testiskanker veroorzaken. De stoffen kunnen verder schadelijk zijn voor de natuur. Ze kunnen problemen opleveren voor dieren in de top van de voedselketen, zoals vogels en zoogdieren.”
Bron: RIVM

Hoe komt PFAS in drinkwater en in voeding terecht?

Drinkwater wordt gemaakt van grondwater en oppervlaktewater. PFAS komt in het water terecht omdat bedrijven hier hierin lozen. Het komt ook via de lucht, tijdens productie van producten die PFAS bevatten, op de grond en in water terecht. Zoals Chemours (voorheen DuPont) in Dordrecht dat Genx (dit is een PFAS variant) loost in de Merwede rivier. Er zijn meer bedrijven die PFAS lozen in het water.

Water vervuild met PFAS wordt gebruikt voor het kweken van groente en fruit. Maar dit is niet enige manier waarop voedsel verontreinigd wordt met PFAS. Want in pesticiden (gewasbeschermingsmiddelen) zit ook PFAS en deze pesticiden worden gebruikt in de landbouw.

Waar is PFAS te vinden?

Op heel veel plekken in Nederland. Er komen regelmatig nieuwsberichten naar buiten over te hoge PFAS waardes in water. In juli 2023 werd bekend dat een sloot in een woonwijk in Den Haag vervuild is met PFAS. De PFAS grenswaarde voor deze sloot ligt 25.000 keer hoger dan de RIVM grenswaarde voor oppervlaktewater.

PFAS komt ook via De Schelde (rivier uit België) Nederland binnen. In Antwerpen aan rivier De Schelde staat een 3M fabriek. Die jarenlang illegaal stoffen als PFAS uitstootte. Dit kwam o.a. in De Schelde terecht. Maar daalde ook neer op de grond rondom de fabriek. In België speelt momenteel een rechtszaak rondom deze zaak. Groentes uit eigen tuin en eieren van eigen kippen van mensen die rondom 3M wonen mag men niet meer eten omdat deze teveel PFAS bevatten.

Maar ook Nederland kwam in opstand. Want De Schelde komt uit in Zeeland. En ook daar raakte water en vis bevuild met PFAS. Het RIVM is bezig met een onderzoek of men vis uit De Schelde veilig kan eten. De Nederlandse staat heeft 3M inmiddels aansprakelijk gesteld voor de schade in de Westerschelde.

Een tijd terug werd bekend gemaakt dat mensen rondom Chemours in Dordrecht, Sliedrecht en Papendrecht geen groentes of fruit meer uit hun moesten moeten eten. Want ook daar zit teveel PFAS in de grond dankzij Chemours. Moeders in die regio zouden zelfs beter geen borstvoeding kunnen geven. Want PFAS wordt doorgegeven aan baby’s via moedermelk. En inmiddels is er ook een negatief zwemadvies voor recreatieplas Merwelanden omdat het water teveel PFAS bevat. Daarnaast is het verstandig om kinderen niet te laten spelen met zeeschuim omdat daar 100 tot 1000 x meer PFAS in zit dan in zeewater.

PFAS aanwezig in bloed

Divers EU-politici hebben een bloedtest ondergaan om de aanwezigheid van PFAS in hun bloed vast te stellen. Bij alle politici zijn tot 7 PFAS varianten gevonden. Deze tests zijn uitgevoerd om aan te tonen niemand immuun is voor de aanwezigheid van PFAS in zijn/haar bloed. Ook Europese topambtenaren niet.

Kan je PFAS uit drinkwater filteren?

Ja, dat kan. Er zijn twee bekende manieren om dit te doen:

  • Actieve koolstoffilter (GAC)
  • Omgekeerde osmose membranen.

Voor beide systemen is belangrijk dat ze regelmatig onderhoud nodig hebben om goed te werken. Systemen die niet goed worden onderhouden of met oude/vieze filters, verliezen na verloop van tijd hun werking.

Let op: Een waterontharder, ijzerfilter of het koken van water verwijdert geen PFAS. De werking van een filter op basis van ionen-uitwisseling wordt door o.a. de Department of Health in de VS betwijfeld. Dus dit soort systemen zijn niet opgenomen in dit artikel.

Hoe werkt de actieve koolstoffilter?

Dit is de meest betaalbare en gebruikte oplossing. Hiervoor gebruik je actieve kool dit wordt ook GAC (granulaire actieve kool) genoemd. Dit wordt gemaakt van organische materialen met een hoog koolstofgehalte. Denk aan hout, steenkool en bruinkool. En wordt toegepast in korrelvorm.

Het EPA (United States Environmental Protection Agency) zegt over deze filter:
“Het is aangetoond dat GAC effectief PFAS uit drinkwater verwijdert. Als het wordt gebruikt in een doorstroomfilter nadat de deeltjes al zijn verwijderd. Thomas Speth (onderzoeker bij EPA) zegt: “GAC kan voor een bepaalde tijd 100 procent effectief zijn. Afhankelijk van het type koolstof dat wordt gebruikt, de diepte van het koolstofbed, de stroomsnelheid van het water, de specifieke PFAS die je moet verwijderen, de temperatuur en de mate en het type organische stoffen en andere verontreinigingen of bestanddelen in het water.” GAC werkt bijvoorbeeld goed op PFAS met langere ketens zoals PFOA en PFOS, maar PFAS met kortere ketens zoals perfluorobutanesulfonzuur (PFBS) en perfluorobutyraat (PFBA) minder goed.”

Hoe werkt filteren met omgekeerde osmose?

Hogedrukmembranen (nanofiltratie) of omgekeerde osmose kan ook worden gebruikt om PFAS uit water te filteren. Het water wordt dan met hoge druk door een membraan en filters geperst. Deze manier van water filteren is duurder in aanschaf. Maar je hoeft hier minder vaak filters te wisselen waardoor de langetermijnkosten uiteindelijk net zo hoog zijn als bij een koolstofwaterfilter. Deze manier van water filteren moet ook vaak geinstalleerd worden. Koolstofwaterfilters kunnen ook los geplaatst worden.

Welke waterfilters filteren PFAS uit water?

Onderstaand een overzicht van koolstoffilters, osmose waterfilter en een alternatieve waterfilter. Alleen bij de laatste 2 filters wordt op de site van de fabrikant aangegeven dat PFAS uit het water wordt gefilterd. Het is ook nogal een statement om te maken. Want wat als de filter er slechts 90% eruit filtert? Kan of durf je dan als fabrikant nog aan te geven dat de filter PFAS uit het water haalt?

Let op: onderstaande producten heb ik gecheckt op het filteren van PFAS. Ik heb nog niet uitgezocht of ze 100% BPA-vrij zijn.

waterkan met PFAS filters

Zero Water – Waterkan met filter

Dit systeem maakt o.a. gebruik van een actief koolstoffilter. En geeft op de eigen site aan dat het de volgende stoffen filtert: PFAS (PFOS / PFOA), kalk, lood, chloor, glyfosaat en micro plastics. De filters geven het water een pure smaak. Je krijgt er losse filters bijgeleverd. Deze moet je af en toe vervangen. Omdat hierin stoffen zoals PFAS worden opgevangen. Er kan 2.4 liter water in. Een waterkan met 3 waterfilters kost ongeveer 75,-.

Koolstof waterfilter

Deze filter kan je binnen op de aanrecht zetten maar ook mee op reis nemen. Dan heb je overal schoon drinkwater. Deze filter haalt het volgende uit je water: virussen, pathogene bacteriën, schadelijke chemicaliën, pesticiden, organische oplosmiddelen en schoonmaakmiddelen. Er kan 5,6 liter water in. Hij kost bij Bol.com +/-269,-.

Osmose waterfilter

Deze omgekeerde osmose waterfilter van Aqmos produceert 1,5 water per minuut. Het water is gefilterd en zacht van smaak. En zorgt er ook voor dat er geen kalk meer in het water zit. Hij kost 549,-.

Frizzlife PD600 – Omgekeerde osmosesysteem

Dit apparaat filtert bacteriën, virussen, chemicaliën, zware metalen, chloor en andere schadelijke stoffen uit kraanwater. Dit systeem is makkelijk onder je waterkraan te installeren. Je kan het zonder gereedschap op je kraan installeren. Er zit een schakelaar op. Zodat je kunt kiezen tussen gefilterd of normaal kraanwater (bijv. voor planten of om schoon te maken). Dan gebruik je de filter alleen wanneer je ‘m nodig hebt. De filter is eenvoudig te vervangen. Dit systeem kost +/- 869,-.

Aqualine Waterfilter

Een lezer maakte me attent op deze waterfilter. Het is geen koolstoffilter of osmosefilter. Maar het merk geeft zelf aan dat deze waterfilter in staat is om GenX, PFAS, bacteriën, hormonen, medicijnen, pesticiden, microplastics uit het water te filteren. Daarnaast zorgt de filter ervoor dat het water mineraliseert en vitaliseert. In de reviews staat dat het apparaat in ieder geval zorgt voor lekker drinkwater. Hij kost +/- 259,-. En is o.a. online te koop bij Bol.com

Ik heb er zelf nog geen filter aangeschaft om PFAS te filteren uit kraanwater. Ik neig naar de Zero Water kan met filters. Omdat deze eenvoudig in gebruik is. Heeft iemand ‘m al in huis, of een ander systeem? En hoe bevalt het? Laat het weten in de comments. Je helpt er een ander mee!

Bronnen
https://www.rivm.nl/pfas
https://www.health.state.mn.us/communities/environment/hazardous/topics/pfashometreat.html
https://www.ilent.nl/onderwerpen/pfas
https://www.vpro.nl/argos/media/luister/argos-radio/onderwerpen/2023/op-zoek-naar-de-pfas-lozers-in-de-maas.html
https://www.theguardian.com/environment/2023/may/07/food-pesticides-toxic-forever-chemicals-pfas

Lees ook:
Waterfles zonder BPA of plastic
Waterkoker zonder plastic of BPA
Thee drinken zonder plastic
Hoe drink je plasticvrij koffie?

Babyflessen: glas of plastic?

9 gedachten over “PFAS uit drinkwater filteren, kan dat?”

  1. Dankjewel voor de waardevolle info! Inderdaad moeilijk te verteren dat de overheid ons hier niet beter over inlicht.
    Zou een berkley waterfilter dit stofje kunnen filteren? En weet je toevallig of de berkley bpa, bps en ftalaten en hormoonverstorend vrij is? Ik heb net wat berkley leveranciers gebeld maar het is niet geheel zeker hoe dit zit (grootste deel is van rvs maar filters zitten plastic onderdelen op)

    Beantwoorden
  2. PFAS is een verzamelnaam voor zo’n 6000 mensgemaakte (onnatuurlijke, en deels (bijna) onafbreekbare) stoffen. Van een aantal is de schadelijke werking (min of meer) bekend, van vele andere soorten PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) is dat amper of niet bekend. Mij lijkt dat als van een filter wordt gezegd dat het (controleerbaar en in het filter aantoonbaar) PFAS filtert, dat dan moet worden aangegeven *welke* soorten PFAS er in welke mate worden uitgehaald. Zeker in de buurt van Chemours zitten ze om zulke filters te springen.

    Beantwoorden
  3. Ja ben ik met je eens Hennie. Sterker nog zou mooi zijn als dit op overheidsniveau wordt geregeld. Dat PFAS uit drinkwater wordt gefilterd. Dan zou dit artikel overbodig zijn. Er zijn inderdaad heel veel soorten PFAS. Ik kan alleen de mijn inziens beste opties tonen en ben afhankelijk van de info van fabrikanten.

    Beantwoorden
  4. Ik wil graag zelf mijn drinkwater testen ( ik heb al jaren een aqualine waterfilter). Bestaan er ook betaalbare tests om aanwezigheid van pfas te meten?
    Ik wil onderzoeken wat de resultaten zijn als ik regenwater zou opvangen en die in mijn aqualine zou invoeren.

    Beantwoorden
    • Hoi Annemarie, ik heb gezocht naar test om water zelf te testen op PFAS maar dit schijnt weinig betrouwbaar te zijn. Het water moet je laten testen in een laboratorium. Zoals WLN, Aquon, Omegam Water. Maar het lijkt er op dat deze zich op de zakelijke markt richten en niet op de consumentenmarkt.

      Beantwoorden

Plaats een reactie